تازه نفس
آقای مفتاح از حلقههای میانی فعال، در توضیح فعالیتهای خود در شاخه «عملیات» اینگونه بیان میکنند:
بخش بزرگی از نوجوانان امروز دغدغه حضور و نقشآفرینی در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی را دارند، اما نمیدانند از کجا باید شروع کنند و چگونه میتوانند سهمی در اتفاقات پیرامون خود داشته باشند. از طرف دیگر، بسیاری از مجموعههای مردمی، هیئتها، مساجد و پایگاههای فرهنگی نیز برای جذب نوجوانان و تأمین نیروی انسانی با مشکل مواجهاند. این مسئله، ما را به فکر راهاندازی بستری انداخت که بتواند این دو ظرفیت را به یکدیگر متصل کند؛ بستری با عنوان «تازهنفس».
دغدغه اصلی ما در تازهنفس، تغییر جایگاه نوجوان در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی است. نمیخواهیم نوجوان صرفاً مخاطب برنامههایی باشد که دیگران برایش برگزار میکنند؛ بلکه میخواهیم او را عضوی اثرگذار در فعالیتها و اقدامات مردمی ببینیم؛ کسی که بتواند مسئولیت بپذیرد، ایده بدهد و در میدان نقشآفرینی کند.
این نگاه پیش از راهاندازی تازهنفس نیز در تجربههای مختلف ما دنبال شده بود. در برنامه «مدرسه آینده»، از دانشآموزان خواستیم تصور کنند اگر قرار باشد مدرسه ده یا بیست سال آینده را طراحی کنند، چه تغییراتی ایجاد میکنند و برای مشکلات موجود چه راهحلهایی دارند. آنها ابتدا وضعیت مطلوب را ترسیم میکردند، سپس برای رسیدن به آن پروژهای تعریف و ایده خود را بهصورت آزمایشی در مدرسه اجرا میکردند. این تجربه ابتدا در یک مدرسه شکل گرفت و با استقبال مدیران مدارس دیگر، در مدارس مختلف توسعه پیدا کرد.
در تجربه دیگری با عنوان «سفارتخانه مقاومت»، پس از شهادت شهید نصرالله، به مدارس مأموریت دادیم هویت سفارتخانه مقاومت را در مدرسه، محله و شهر خود ایجاد کنند و فعالیتهای میدانی و رسانهای متناسب با آن انجام دهند. این حرکت با مشارکت ۵۰ مدرسه آغاز شد. از مدیران مدارس خواستیم هرکدام دو مدرسه دیگر را نیز به مشارکت دعوت کنند. همین ارتباطات شبکهای باعث شد تعداد مدارس مشارکتکننده در مدت حدود یک ماه به نزدیک ۸۵۰ مدرسه برسد. این تجربه برای ما نشان داد که فرصت دادن به افراد برای پذیرش مسئولیت و گسترش یک حرکت، میتواند زمینه توسعه گسترده مشارکت مردمی را فراهم کند.
در تازهنفس تلاش کردیم این تجربه را در قالب بستری گستردهتر دنبال کنیم. در این بستر، مجموعههای مردمی میتوانند ظرفیت میزبانی و مأموریتهایی را که امکان اجرای آن را دارند معرفی کنند و نوجوانان نیز فرصتهای موجود را ببینند، برای حضور اعلام آمادگی کنند و به مجموعههای فعال متصل شوند. از سوی دیگر، نوجوانانی که ایده و توانایی راهبری دارند، میتوانند گروه تشکیل دهند، مأموریتی مستقل تعریف کنند و نوجوانان دیگر را به مشارکت دعوت کنند.
برای شناسایی و گسترش این شبکه، از ظرفیت مجموعههایی که در سطح کشور ارتباطات و شبکههای مردمی دارند، استفاده میکنیم؛ از مدارس و آموزشوپرورش گرفته تا هیئتها، حوزه هنری، سازمان تبلیغات، هلالاحمر و بسیج. همچنین از ظرفیت رسانهها و بسترهایی مانند شاد و ایتا برای معرفی فرصتها و جذب نوجوانان بهره میگیریم. تلاش ما این است که مجموعههای مختلف خودشان وارد میدان شوند و ظرفیتهایشان را برای مشارکت نوجوانان عرضه کنند. نقش ما بیشتر تسهیلگری و فراهمکردن زمینه این ارتباط است، نه تصدیگری و اجرای همه فعالیتها.
برای آغاز این مسیر، مناسبتهایی مانند عید غدیر را فرصتی برای ورود نوجوانان به میدان قرار دادیم. با همکاری مجموعههای فعال، مأموریتهای متنوعی مانند دیوار تعاملی غدیر، روایتگری، میزهای گفتوگو، مهمانیهای محلهای با عنوان «کوچههای علوی» و فضاسازی محله طراحی کردیم تا نوجوانان بتوانند متناسب با علاقه و توانایی خود، فعالیتی را انتخاب کنند یا خودشان بانی یک حرکت شوند.
البته صرف اتصال نوجوان به یک مجموعه برای ما کافی نیست. میخواهیم او بهتدریج توانایی راهبری پیدا کند؛ بتواند مسئلهای را تشخیص دهد، ایدهپردازی کند، پروژهای طراحی کند و آن را به مرحله اجرا برساند. به همین منظور، آموزشهایی در زمینه حل مسئله، خلاقیت، مدیریت پروژه و مهارتهای موردنیاز کنشگری را دنبال میکنیم.
برای ما تازهنفس صرفاً یک سامانه یا پویش مناسبتی نیست؛ تلاشی برای فراهمکردن فرصت نقشآفرینی و پرورش میدانداران جدید است. باور داریم نوجوان امروز میتواند مسئولیت بپذیرد، گروه تشکیل دهد، دیگران را همراه کند و میدان را پیش ببرد. هدف ما این است که با فراهمکردن فرصت و میدان، زمینه شکلگیری نسل تازهای از کنشگران اجتماعی را فراهم کنیم؛ نسلی که خود ادامهدهنده و گسترشدهنده حرکتهای مردمی باشد.